Ga verder naar de inhoud

Maak keuzes op maat van je school

Een strategisch taalbeleid implementeren betekent dat het deel gaat uitmaken van je dagelijkse onderwijspraktijk. Het sluit daarom best naadloos aan bij het pedagogisch project van je school en de onderwijsvisie van je team. Hoe behoud je daarbij het evenwicht tussen verwachtingen van buitenaf en de eigenheid van je school?

“Taalbeleid is niet het zoveelste project dat erbij komt, we zien nu dat taalbeleid inherent deel uitmaakt van ons onderwijs”

Wat betekent het om keuzes te maken op maat van je school?

Kijk naar de noden binnen de school

Niet alleen is taalbeleid een brede noemer waar een aantal thema’s onder vallen, maar er zijn heel veel verschillende manieren om een taalbeleid uit te rollen. Elk taalbeleid is dus schoolspecifiek en elk team zal gericht keuzes maken die de focus en het proces bepalen. Die keuzes maak je op maat van de school en dus steeds met de noden van de leerlingen, het lerarenteam en het huidige schoolbeleid als uitgangspunt. Enkele vragen die hierbij richtinggevend kunnen zijn:

Noden van de leerlingen

  • Wat zijn de taalnoden van onze leerlingen?
  • Wat doen we al als team om deze taalnoden te ondersteunen? Is er nog iets extra's nodig?
  • Hoe passen we aan en sturen we bij?

Noden van het lerarenteam

  • Is er voldoende draagkracht om bepaalde keuzes te maken?
  • Welke instrumenten, ondersteuningsmiddelen of didactiek zetten we in? Passen die (nog) in onze taalvisie?
  • Hoe werken we samen, zodat taalbeleid in elke klas kan landen?
  • Hoe richten we onze vergadertijd in? Wat haalt het team hieruit? Kan het efficiënter?

Noden van het schoolbeleid

  • Waar staan we al op vlak van taalbeleid? Staan we aan het begin van het proces of zijn er al stappen gezet?
  • Zijn er raakvlakken tussen dit proces en andere projecten die op school lopen?



Door keuzes te maken op maat van de school sluit je aan op actuele noden, zet je het team in zijn kracht en vergroot je de kans op een duurzame implementatie van je taalbeleid. Bovendien ontstaan er daardoor meer mogelijkheden om je taalbeleid te integreren met andere aspecten van het schoolbeleid, zoals evaluatie en rapportering, professionalisering en zorg. Zo vermijd je dat een strategisch taalbeleid uitrollen aanvoelt als het zoveelste project en zorg je ervoor dat het de rode draad wordt van je schoolwerking.

“Waarom wij werken met punten op het rapport? Omdat de ouders dat verwachten.”

Ga zorgvuldig om met verwachtingen van buiten de school

Naast de noden die leven binnen de school, zijn er ook steeds verwachtingen van buiten de school die een invloed hebben op beleidskeuzes. Schoolbesturen, begeleidingsdiensten, de onderwijsinspectie en soms ook ouders kunnen ideeën hebben over wat een goed taalbeleid is.

Als school is het belangrijk om daar zorgvuldig mee om te gaan: welke verwachtingen sluiten aan bij de actuele noden die leven binnen de school? Welke verwachtingen sluiten aan bij de visie op taalbeleid? Welke niet of niet meer? Durf daar kritisch naar te kijken en durf bewuste beleidskeuzes te maken in het belang van de school.

Je zal misschien opmerken dat ouders hier zowel als interne als externe partner van de school benaderd worden. Dat komt omdat ouders nog niet in elke school een inherent betrokken partner zijn. Afhankelijk van hun positie in de school, zullen verwachtingen van ouders dan ook eerder als nood binnen de school of als verwachtingen van buitenaf gepercipieerd worden.

Een strategisch taalbeleid waarbij je keuzes maakt op maat van de school zal zo steeds gevormd worden door een wisselwerking tussen verwachtingen van buitenaf en de noden binnen de school:

Zo doen zij het

De Mozaïek kreeg enkele maanden geleden de inspectie over de vloer. Ze kregen te horen dat ze een visie op meertaligheid moesten uitwerken. “Maar die staat toch al op onze website?”, vraagt Nienke zich af. Pas na een tijdje hebben ze door dat de inspecteur niet doelde op de visietekst, maar wel op wat er in de klassen gebeurt met die visie. Hij wilde graag zien hoe de klasleraren en de zorgwerking gebruikmaken van de meertaligheid als opstapje om tot taalleren te komen. Daar konden ze mee aan de slag, met de steun van de pedagogisch begeleider en een externe partner met expertise binnen meertalige taalontwikkeling.

“Na een halfjaar werken aan ons taalbeleid en opgeleid te worden tot taalbeleidsexpert door het CTO, staat één ding vast: we maken er eindelijk tijd voor. We nemen het taalbeleid op in onze vergaderingen en taalbeleid is het onderwerp van onze studiedagen. Een grote stap vooruit!”

Waarom maak je keuzes op maat van je school?

Taalbeleid kan de rode draad zijn die verschillende thema’s en prioriteiten verbindt. Het vraagt misschien wat oefening en denkwerk om deze samenhang te zien en te omarmen, maar het levert op. Hoe meer taalbeleid geïntegreerd wordt in de totale schoolwerking, hoe groter de kans op verankering. Het lijdt dan ook geen twijfel dat taalbeleid een grote impact zou moeten hebben op andere beleidsdomeinen binnen de school.

Kennismanagement

Taalbeleid is gelinkt aan de manier waarop een school kennis vasthoudt en zichtbaar maakt, uitwisselt, gebruikt in de dagelijkse werking en nieuwe kennis verwerkt.

Enkele voorbeelden:

  • Posters die in de leraarskamer hangen, actiefiches die op een tijdlijn staan, kijkwijzers die op een gedeeld leerplatform staan, … (kennis vasthouden en zichtbaar maken)
  • Informele uitwisseling én taalbeleid op de agenda blijven plaatsen (kennis uitwisselen)
  • Doelen en acties deel laten uitmaken van de agenda, de jaarplanning, het schoolwerkplan, … (kennis gebruiken)
  • Externe deskundigheid inroepen via studiedagen, literatuur, materialen, … en die koppelen aan de kennis die het schoolteam al had (nieuwe kennis verwerven).

 

Personeelsbeleid

Taalbeleid is gelinkt aan hoe een school leraren aanwerft, evalueert, coacht en professionaliseert.

Enkele voorbeelden:

  • Taalbeleid kan een onderdeel van je aanwervingsbeleid zijn: pols tijdens aanwervingsgesprekken naar visie op taalbeleid, laat een mentor een nieuwe collega coachen op taalontwikkelend lesgeven in de aanvangsbegeleiding, ... (aanwerving).
  • Taalbeleid kan een onderdeel van je evaluatiebeleid zijn: pols tijdens functionerings- en evaluatiegesprekken naar hoe collega's staan ten opzichte van het taalbeleid en of er noden zijn, organiseer blitzbezoekjes in de klassen met een kijkwijzer en voer feedbackgesprekken, … (evaluatie en feedback).
  • Je kan leraren opleidingsmogelijkheden aanbieden, je kan een cultuur van collectief leren organiseren in de vorm van co-teaching, collegiale visitaties of een professionele leergemeenschap (professionalisering en coaching).

Beleidsvoerend vermogen

Om een strategisch taalbeleid te kunnen uitrollen, heeft een school best een sterk beleidsvoerend vermogen nodig. Aan de andere kant groeit het beleidsvoerend vermogen van een school net door een taalbeleid uit te rollen.

Taalbeleid is onder andere gelinkt aan:

  • Het zorgbeleid
  • Het kwaliteitsbeleid
  • De ATN-werking
  • De GOK-werking
  • Het evaluatiebeleid
  • De visie op ouderbetrokkenheid

Zo doen zij het

Wanneer Lena van de Vlindertuin afwezig is voor de geboorte van haar kindje, wordt ze vervangen door een nieuwe leraar. Het kernteam taal blijft niet bij de pakken zitten: de nieuwe collega krijgt al in zijn eerste week een mini-opleiding en zal meteen gecoacht worden. Mehdi schrijft een leidraad uit voor de aanvangsbegeleiding van elke nieuwe leraar, waar taalbeleid deel van moet uitmaken. Al snel merken ze dat het steeds groter wordend lerarentekort het moeilijk maakt om die opleiding voor iedereen te organiseren. Het team maakt dus een kwaliteitskaart rond denkstimulerende vragen, die elke nieuwe collega in afwachting van de opleiding ontvangt.

Aan de slag

Hieronder tippen we enkele materialen die kunnen helpen om samen met je team keuzes op maat van je school te maken. 

Reflecteer op je huidige taalpraktijken

Met de reflectievragen bij de werkvorm van de hand breng je in kaart wat er al allemaal gebeurt op school en welke talenten er in het team…

Samenwerken naar een gedeelde nood

Een team dat begrijpt dat er nood is aan taalbeleid, zal zich doelbewuster inzetten. We omschrijven hieronder twee werkvormen die je kan…

Hoe staat je team in het taalbeleidsproces?

Met een reflectie-oefening kan je een beeld krijgen van de gevoelens van je team ten aanzien van een doel of een actie, of het…