Ga verder naar de inhoud

Samen leren over het taalverwervingsproces

Een taal leren is een grillig proces dat bij de ene taalleerder sneller verloopt dan bij de andere. Kennis van het (meertalige) taalverwervingsproces kan leraren helpen om leerlingen beter te begrijpen en te ondersteunen én geeft richting bij het maken van keuzes in je taalbeleid.

Waarom?

Je samen verdiepen in wetenschappelijk onderbouwde informatie over het (meertalige) taalverwervingproces kan je helpen om keuzes en afspraken te maken in de klassen en op school. Door, al dan niet samen met een expert, na te denken over vragen zoals

  • 'Laten we het gebruik van andere talen toe in de klas?'
  • 'Als een anderstalige kleuter van 5 jaar nog niet in het Nederlands antwoordt, moeten we ons dan zorgen maken?'
  • 'Richten we aparte klassen in voor onze anderstalige nieuwkomers om betrekken we hen zo veel mogelijk bij reguliere lessen?'

krijg je de neuzen sneller in dezelfde richting en creëer je een mooi fundament om je taalbeleid op verder te bouwen.

Hoe?

Optie 1: Duik samen met je collega’s in nuttige informatie

Een interactieve werkvorm die je hiervoor kan inzetten, is een hoekenwerk met verdeelde informatie.

  • Leraren werken in expertgroepen rond een tekst of een filmpje over het thema. Zo kunnen ze werken rond
    • het belang van een rijk en begrijpelijk taalaanbod;
    • het belang van motivatie en betrokkenheid tijdens taken
    • het belang van interactie
    • de meertalige taalontwikkeling
    • de fases van het natuurlijke taalverwervingsproces
  • Vervolgens herverdelen leraren zich in kerngroepen, waarin minstens één leraar per expertgroep aanwezig is. Ze vertellen elkaar wat ze geleerd hebben en stellen samen een top 10 op: ‘Aandachtspunten bij taalonderwijs’.

Zonder volledig te willen zijn geven we hieronder een overzicht van nuttige materialen.

Boeken

  • Frijns, C. (2019). De vliegtuigklas. Naar sterk taalonderwijs op de basisschool. Kalmthout, Pelckmans.
  • Jaspaert, K. (2017). Taal leren: van kleuters tot volwassenen. Tielt, Lannoo Campus.
  • Schiepers, M., Versteden, P., Loman, J. & I. Vansteelandt (2020). Volop Taal. Didactiek Nederlands voor de lagere school. Gent, OWL Press. Schiepers, M et al. (2020).
  • Schiepers, M. e.a. (2022). Voluit taal. Didactiek Nederlands voor de
    eerste en tweede graad van het secundair onderwijs
    . Gent, OWL Press.
  • Van den Branden, K. (2010). Handboek taalbeleid basisonderwijs. Leuven, Acco.
  • Van den Branden, K. & Bogaert, N. (2011). Handboek taalbeleid secundair onderwijs. Leuven, Acco.
  • Van den Branden, K. (2015). Onderwijs voor de 21ste eeuw. Leuven, Acco.
  • Van den Branden, K. & Vanbuel, M. (2023). Taal op school. Kalmthout, Pelckmans.

Artikels, filmpjes en websites

Onderzoek

  • Verhelst, M. (2006). A box full of feelings: Promoting infants’ second language acquisition all day long. In: Van den Branden, K. (ed.), Task-based language education: from theory to practice. Cambridge: Cambridge University Press.
  • Frijns, C. (2017). Als we’t de kinderen vragen. Het potentieel van productieve interactie voor tweedetaalverwerving vanaf het prille begin. Leuven: KU Leuven.
  • Vanbuel, M., Boderé, A., & Van den Branden, K. (2017). Helpen talenbeleid en taalscreening taalgrenzen verleggen? Een reviewstudie naar effectieve taalstimuleringsmaatregelen. Leuven: Steunpunt OnderwijsOnderzoek.

Kijkwijzers

Optie 2: nodig een expert uit op school die de nodige input geeft en jullie vragen beantwoordt.

Het vormersteam van het Centrum voor Taal en Onderwijs biedt professionele ondersteuning aan al wie wil werken aan kwaliteitsvol taalonderwijs en taalbeleid. Dat doen ze door de bevindingen uit eigen en ander onderzoek te vertalen in proces- en praktijkgerichte ondersteuning van leraren, directies en schoolteams.

Die ondersteuning kan van lange duur zijn, bijvoorbeeld in de vorm van langlopende (taalbeleids)trajecten in één of meerdere scholen, of in de vorm van lezingen, inspiratiesessies en workshops.

Aandachtspunten

  • Je kan het brede thema van taal versmallen naar jullie focus en werken aan hoe kinderen leren lezen, schrijven, spreken en/of luisteren, of hoe kinderen woordenschat verwerven.
  • Je vindt veel informatie over taalleren op het internet. Focus je op wetenschappelijk onderbouwde artikels en websites die verwijzen naar recent onderzoek.

Wil je meer lezen?

Effectieve taalpraktijken

  • Je kan je taalonderwijs pas krachtig vormgeven als je goed weet hoe de (meertalige) taalontwikkeling verloopt.

Dynamisch implementatieproces

  • Het vormen van visie is een belangrijk onderdeel van een taalbeleidproces.

Begeleiding op maat?

Wil jij met je team samenwerken aan taal en inzetten op een strategisch taalbeleid? Zoek je hierbij nog ondersteuning? Neem contact met ons op en we bekijken graag samen met jou hoe deze ondersteuning eruit kan zien.

Contacteer ons